وَ لكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّه ( 1 ) اين جا محتمل باشد ، وجهى ندار [ د اعاده كردن ] ( 2 ) . * ( وَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ أَبْوابِها ) * ، يعنى في حال الاحرام . عبد اللَّه عبّاس و براء بن عازب و قتاده و عطا گفتند ( 3 ) : اين مثلى است كه خداى تعالى زده ، و معنى آن است كه : ابواب برّ بشناسى و وجوه آن ، تا از آن وجوه قصد آن كنى ، و اين كنايت است و استعاره و حقيقت [ نيست ] ( 4 ) . [ و جابر ] ( 5 ) روايت كرد از باقر - عليه السّلام - كه او گفت مراد آن است كه : تأتى الأمر من وجهه ( 6 ) ، كارها را روى بشناسى تا از روى كار در [ او شوى نه ] ( 7 ) از پشتش ، و ابو الجارود هم مانند اين روايت كرد از باقر - عليه السّلام . بهرى دگر گفتند : « بيوت » كنايت است از زنان ، براى آن كه زنان ( 8 ) را [ 235 - پ ] خانه خوانند براى آن كه ملازم خانه ( 9 ) باشند ، و معنى آن است كه : مقاربت ايشان از آن وجه كنى كه خداى فرمود في قوله : فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللَّه ( 10 ) ، يعنى در مواقعه قصد ادبار ايشان مكنى ، بل من ابوابها ، اى من فروجها . * ( وَاتَّقُوا اللَّه ) * ، و از خداى بترسى و از معاصى او اجتناب كنى تا خويشتن از عقاب با پناه گرفته باشى . * ( لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ) * ، تا فلاح و ظفر يا بى ( 11 ) . قوله تعالى : وَ قاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّه الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ وَلا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّه لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ ‹ 190 › وَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ وَأَخْرِجُوهُمْ مِنْ حَيْثُ أَخْرَجُوكُمْ وَالْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ وَلا تُقاتِلُوهُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ حَتَّى يُقاتِلُوكُمْ فِيه فَإِنْ قاتَلُوكُمْ فَاقْتُلُوهُمْ كَذلِكَ جَزاءُ الْكافِرِينَ ‹ 191 › فَإِنِ انْتَهَوْا فَإِنَّ اللَّه غَفُورٌ رَحِيمٌ ‹ 192 › وَقاتِلُوهُمْ حَتَّى لا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ الدِّينُ لِلَّه فَإِنِ انْتَهَوْا فَلا عُدْوانَ إِلَّا عَلَى الظَّالِمِينَ ‹ 193 › الشَّهْرُ الْحَرامُ بِالشَّهْرِ الْحَرامِ وَالْحُرُماتُ قِصاصٌ فَمَنِ اعْتَدى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْه بِمِثْلِ مَا اعْتَدى عَلَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّه وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّه مَعَ الْمُتَّقِينَ ‹ 194 › وَ أَنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّه وَلا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ وَأَحْسِنُوا إِنَّ اللَّه يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ ‹ 195 › كارزار كنيد در راه خدا با آنان كه با شما كارزار كنند ، و بيداد مكنى كه ( 12 ) خدا دوست ندارد بيداد كاران را .

--> ( 1 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 177 . ( 7 - 5 - 4 - 2 ) . اساس : افتادگى دارد ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 3 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر كه . ( 6 ) . مج : تأتى الوجه من امره . ( 8 ) . همهء نسخه بدلها : زنان . ( 9 ) . فق : خوانه . ( 10 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 222 . ( 11 ) . همهء نسخه بدلها و فلاح ظفر باشد و بقا . ( 12 ) . مج ، وز ، آج ، لب : بدرستى كه .